Terug naar overzicht

Verpakken

Opleidingen in de flexodrukindustrie

Nu verpakkingsdruk sterk expandeert, valt het zoeklicht op de flexodruksector. Daarin werken momenteel zo?n 2.000 mensen, maar de vraag groeit. Wat doet de branche om aan die vraag tegemoet te komen? U leest het in dit uitgebreide artikel over de stand van zaken rondom opleidingen in de flexodruk-industrie.

  • 22 okt 2018

Behoudens enkele flexogedrukte kranten in Italië en Engeland, is flexo een specifieke verpakkingsdruktechniek, zij het (nog) niet op vouwkarton. Flexodruk is "geknipt" voor flexibele substraatbedrukking, papier, golf- en massiefkarton. Daarvoor zijn roll2roll- en planodrukpersen op de markt. Die zijn totaal verschillend opgebouwd en onder te verdelen in vijf hoofdgroepen:

  1. Ci-rotatiepersen (central impression), waarbij de drukkleuren ieder een eigen drukbeeldcilinder op een centrale/gezamenlijke tegendrukcilinder hebben; voor baanbreedtes vanaf ± 60 cm.
  2. Smalbaan rotatiepersen, waarbij iedere drukkleur een eigen drukbeeld- en dito tegendrukcilinder heeft; voor baanbreedtes van ± 20-60 cm.
  3. Massief- en golfkarton planopersen, die voor iedere drukkleur een eigen drukbeeld- en tegendrukcilinder hebben; voor diverse velformaten tot max ± 130x210 cm.
  4. Speciaaldrukpersen, zoals beker- en tubedrukmachines in diverse uitvoeringen.
  5. Hybride persen, voornamelijk roll2roll flexodrukconfiguraties, gecombineerd met singlepass inkjetprint.

Qua persconcept en bediening zitten tussen de vijf perstypen huizenhoge verschillen: van een tot wel manshoge gemeenschappelijke ‘impression-cilinder’ tot kleine cilinderwalsjes op smalbaanpersen. En van een uitgebreide controledesk tot een bedieningskastje op de flexopers. Deze principe- en constructieverschillen vragen diepgaande kennis en vaardigheden van een allround flexodrukoperator.

Flexoprepress
Het “geheim” van voorspelbare hoge kwaliteit in flexodruk begint bij prepress die qua profilering volledig is afgestemd op de in te zetten flexopers. Flexodruk is nu eenmaal gevoeliger voor puntverbreding dan andere druktechnieken. Dus regelmatige fingerprinting en profilering zijn onontkoombaar. In de Benelux zijn diverse flexo-prepress specialisten te vinden. In alfabetische volgorde zijn dat: Athena in Roeselare en Veenendaal, Creavit PrePress in Wommelgem, DSN PreMedia in Capelle a/d IJssel en Antwerpen, Flexo PrePress Company in Oldenzaal, FroQ brandservices in Utrecht, Miller Graphics in Apeldoorn en Roeselare, Pro6 Repro in Veenendaal, Rudico in Eerbeek en Volkers in Nijkerk.

Het opleiden van prepressers voor flexodruk begint met een ‘normale’ DTP-training op Adobe’s Creative Suite, bijvoorbeeld aan de dagopleidingen van de grafische lycea Rotterdam en Utrecht. Voor werkenden biedt GOC-Veenendaal die DTP-training in modules naar keuze. Het praktisch leren omgaan met highend verpakkingssoftwaresystemen gebeurt meestal via hands-on inwerking door competente collega’s en/of maatwerktrainingen bij de systeemleveranciers. Zo werden in 2018 tien studenten van de Arteveldehogeschool in Gent geselecteerd om meteen na de examens deel te nemen aan Esko’s Masterclass Flexible Packaging Prepress. Het doel daarvan was het aanbieden van een verdiepingstraject bovenop het reguliere opleidingstraject. Verder zijn kennispakketten over flexoprepress op diverse niveaus “verpakt” in e-learning modules, in “best-practices”-modules en/of in flexodruk-georiënteerde trainingen met bedrijfsbezoeken.


Het geheim van voorspelbare hoge kwaliteit in flexodruk begint bij prepress die qua profilering volledig is afgestemd op de in te zetten flexopers.

Palet aan trainingen
Leermodules over verpakkingsdruk en bekwaamheden in/over het flexodruk- en convertingproces worden in Nederland aangeboden door diverse brancheorganisaties en opleidingsinstituten. Dat zijn in alfabetische volgorde:

  • EFTA Benelux – Den Haag (breedbaan-flexorotatiedrukkerijen)
  • FINAT – Den Haag smalbaan etikettendrukkers)
  • FTA-Europe - Brussel (West-Europese flexobranche-verenigingen)
  • Grafisch OpleidingsCentrum - Veenendaal
  • NVC (Nederlands VerpakkingsCentrum) - Gouda
  • Print Per4mance - Veenendaal

Wie op YouTube zoekt naar filmpjes over “Flexoprint training” en “Packaging print training” krijgt ruim vijftig hits. Daarnaast leveren NVC en FINAT over die onderwerpen e-learning/e-course modules, respectievelijk focusseminars. Die trend naar e-training past wellicht in deze tijd, maar verzwakt wel de intensiteit van de beleving van flexodruk. NVC’s Engelstalige ‘Printing of Packaging’ e-course focust op nieuw aangestelde functionarissen (inkopers, accountmanagers) bij verpakkingsbedrijven die meer dienen te weten over de ins en outs van verpakkingsdruk in brede zin. De cursus is ook geschikt voor studenten en inkoop- en accountmanagers van merkhouders. 

Flexo Academy
Voor uitleg over de Flexo Academy spraken we met EFTA-voorzitter ing. Roel Seele. Naast belangenbehartiging van de flexobranche, zet hij zich persoonlijk in voor de verspreiding van kennis over verpakkingsflexodruk. Hij bouwde vanaf 1986 een schat aan ervaring op in technische en directiefuncties bij verpakkingsdrukkerijen. Door de aanhoudende roep van EFTA-leden (vooral breedbaan-flexorotatiedrukkerijen) om iets te doen aan het toenemende vacature- en kennisvacuüm onder ledenbedrijven, bedacht Seele wat nu de “EFTA Benelux Flexo Academy” heet. Die bestaat uit een vijfdaagse training voor flexodrukkers, commerciële - en accountmanagers, drukkerij-leidinggevenden, materiaalspecialisten en nieuwkomers op managementniveau bij de ledenbedrijven.

In de vijf cursusdagen komt iedere keer een ander onderwerp aan bod: druktechnieken (bij flexodruk- en convertingbedrijf Oerlemans Plastics in Genderen), materialenkennis (bij Mayr-Melnhof in Eerbeek), randapparatuur (bij Apex Anilox in Hapert), kwaliteitsaspecten (bij specialist rubberbekleding op walsen, wielen, rollen en sleeves Egberts Rubber in Almelo) en High Quality Flexoprint (bij flexoprepressbedrijf Volkers-Nijkerk).
In het cursusjaar 2017-2018 namen zo’n twintig cursisten deel aan EFTA’s Flexo Academy, die soms ‘een praktijkgeval’ meenemen naar de cursus, om het daar te analyseren. De volledige cursusdeelname kost € 1.050 voor EFTA-leden (€ 1.850 voor niet-leden). Losse modules zijn bespreekbaar.  

In aanvulling daarop werkt EFTA (het samenwerkingsverband West-Europe flexodrukorganisaties) aan “best practices”-modules. Die zijn bedoeld voor hand-on ondersteuning bij productievraagstukken en toekomstig te raadplegen via beeldscherm in de flexodrukkerij- of convertingproductie. FINAT kent geen eigen vakopleidingen en verwijst naar GOC-Veenendaal.

Eerst meters maken
Jongeren en andere instromers in het flexodrukkersvak beginnen over het algemeen met het vergaren van vakkennis via leerplekken in verpakkingsdrukkerijen. Werkgevers die deze drang naar vakkennis honoreren, melden deze mensen voor opleiding aan bij het GOC in Veenendaal. Daar blijken verschillende niveaus te zijn. Salesmanager Training & Opleiding Olaf Geerse: ‘Het technische opleidingsprogramma van GOC bouwt van onderaf op; van een intro-opleiding tot een branche-erkend certificaat flexodrukker en procesoperator. De opleiding voor volwassenen gebeurt hier zodra we een klas kunnen vormen, of anders in maatwerk; persoonlijk of bedrijfs/groepsgericht.’

‘Maar’, zo legt Geerse uit, ‘Voordat kandidaten in opleidingstrajecten stappen, moeten ze eigenlijk eerst “meters maken”; zeg maar een half jaar flexodrukervaring opdoen. Vervolgens worden hier in Veenendaal zeventien theorielesdagen klassikaal gevolgd en krijgt de leerling een praktijkopdrachten-portfolio mee, die hij/zij in eigen bedrijf - onder leiding van zijn praktijkbegeleider - uitvoert. De resultaten daarvan bespreken we hier in Veenendaal. Naast onze opleidingslijn voor branche-erkende opleidingen kent GOC voor jeugdigen ook de BBL-opleiding (beroepsbegeleidende leerweg) voor grafisch operator. Die duurt veertien maanden en geeft de brede basis die bij jeugdigen hoort; ze maken in deze opleiding ook een verdiepingsslag. Hierbij kan men bijvoorbeeld kiezen voor flexodrukken. Na afronding van dat traject volgt het examen voor het MBO-diploma grafisch operator.’
Geerse over GOC’s inkleding van de vakopleidingen in flexodruktechniek: ‘Daarvoor hebben wij drie praktijkervaren flexotrainers paraat. Dat zijn zelfstandigen die beroepshalve de flexosector door en door kennen en ook eigen bedrijfsactiviteiten hebben. Je komt ze ook tegen in onze maatwerktrajecten en soms onder hun eigen vlag. Op het gebied van flexo- en diepdruk voor verpakkingen ondersteunen zij al GOC’s opleidingstrajecten.’


Mohammed Al Kadi (r) tijdens de oefening sleeve-wisselen.

Praktijktraining
Nieuwgierig geworden naar GOC’s fysieke flexodruktraining nemen we een kijkje bij Krehalon in Deventer, waar GOC-trainer Karel van Pinxten hulpdrukker Mohammed el Kadi aan de tienkleuren Comexi FW2110 Ci-flexorotatie begeleidt. El Kadi volgt namens Krehalon bij GOC de opleiding tot branche-erkende gecertificeerde flexorotatiedrukker op MBO-niveau 3. Hij doorloopt nu in driekwart jaar de zeventien lesdagen en we zien hem aan de Comexi-pers bezig. Samen met een collega bedient hij de meer dan manshoge flexorotatiepers met 120 cm baanbreedte. El Kadi hoopt hierop als zelfstandige flexodrukker zijn certificaat te gaan behalen.
GOC’s cursusbegeleider Van Pinxten neemt met hem praktijkopdrachten door, die voor zijn zelfstandige persbediening “een fluitje van een cent” moeten worden. Zoals een oefening sleeve-wisselen. Daarna volgt het traject “inktkeuken”; cursusonderdelen waarbij El Kadi toont of hij het geleerde heeft begrepen en in de praktijk kan toepassen. Omdat niet alle Ci/flexorotatiepersen over een hooggeautomatiseerde kleurafstemming beschikken, neemt Van Pinxten dit onderdeel volledig handmatig door met zijn cursist. Die mist kleurmeetstrips op de verpakkingsafdruk, omdat daarvoor geen ruimte was. Dus wat te doen als de PMS-waaier en de vorige order aangeven dat het rood wat inktcorrectie vraagt? Al toetsend met zijn cursusbegeleider neemt hij de beslissing om wat verdunningsmiddel aan een kleur toe te voegen. Dat doet hij in de “inktkeuken” aan de achterzijde van de Comexi-pers. En wat blijkt? Bijna goed! Op die manier trainde Van Pinxten namens het GOC al eerder twintig medewerkers in Krehalon’s flexo-afdeling. En vorig jaar trainde GOC intern bij Elopak-Terneuzen nog een groep drukkerijmedewerkers voor eenzelfde certificaat. Dat gebeurde in maatwerk, als groepstraining. Volgens Elopak’s praktijkbegeleider Bevers is daardoor het probleemoplossend vermogen van de drukkers toegenomen. ‘Als er iets niet goed gaat tijdens het drukproces, moet je uitzoeken hoe dat komt. Het helpt dan enorm als je begrijpt wat je doet en hoe de materialen die je gebruikt, gemaakt zijn. Bovendien maakt het je werk interessanter.’

Over Print Per4mance
Print Per4mance, sinds 2011 het ondernemersvehikel van Karel van Pinxten, functioneert in de flexo- en diepdruk-verpakkingsmarkt voor coaching, technische ondersteuning, training, consultancy en begeleiding van proces-en/of kwaliteitsverbeteringsprojecten in de verpakkingsdrukbranche. In die hoedanigheid wordt Van Pinxten ingehuurd door GOC voor het geven van flexodruktrainingen. Ook hielp hij GOC bij de ontwikkeling van haar les, opdrachten- en examenmateriaal. Print Per4mance levert in die markten desgewenst maatwerk aan drukkerijbedrijven en toeleveranciers.